Қазақстан астанасында ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен Халықаралық Аралды құтқару қоры (ХАҚҚ) Басқармасының отырысы өтті, деп хабарлайды auylmedia.kz ҚР Үкіметіне сілтеме жасап. Қатысушылар Қазақстанның Қорға төрағалық ету қорытындыларын саралап, еліміздің оңтүстік өңірлеріндегі аграршыларға тікелей әсер ететін ирригациялық жүйелерді жаңғырту жоспарларын белгіледі.
Басты нәтижелер мен сандар
Қазақстан көршілес елдермен трансшекаралық су ресурстарын басқару мәселесінде тұрақты іс-қимылға қол жеткізді. Сырдария өзеніндегі су қоймаларының жұмыс режимін өзара келісудің арқасында соңғы үш жылда Солтүстік Арал теңізіне 6 млрд м³-ден астам су түсті.
Нәтиже: Солтүстік Аралдың көлемі 2022 жылдың соңындағы 18,9 млрд м³-ден 2025 жылдың соңында 23 млрд м³-ге дейін ұлғайды.
Бұл ауыл шаруашылығы үшін не береді?
Отырыста Түркістан және Қызылорда облыстарына қатысты жобаларға ерекше назар аударылды. ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі қазіргі уақытта Арал-Сырдария бассейнінің ирригациялық жүйелерін жаңғырту және автоматтандыру бойынша 160-тан астам жобаны әзірлеуде.
Негізгі шаралар:
Автоматтандыру: Сырдария бассейнінде су ресурстарын есепке алу мен бөлудің бірыңғай жүйесі енгізілуде. Бұл су шығынын азайтып, егістіктерді суаруды тиімдірек етеді.
Көкарал бөгетін реконструкциялау: Дүниежүзілік банкпен бірлескен жобаның екінші кезеңі аясында теңіз деңгейін 44 метрге дейін көтеру жоспарлануда. Бұл теңіздегі су көлемін 34 млрд м³-ге дейін жеткізуге мүмкіндік береді.
Ресурсты үнемдеу: Каналдарды жаңғырту арқылы үнемделген ағын су Солтүстік Аралға бағытталып, аймақтың экологиялық тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі.
Болашаққа жоспар
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар бес бірлескен шешімге қол қойды. Маңызды шешімдердің бірі — 2026–2036 жылдарды «Орталық Азияда суды ұтымды пайдалану жөніндегі іс-қимылдар онжылдығы» деп жариялау.
Бұл отырыс 2026 жылғы 22 сәуірде Астанада өтетін ХАҚҚ құрылтайшы мемлекеттер басшыларының кеңесіне дайындықтың шешуші кезеңі болды. Дәл осы жиында аймақ президенттері Арал бассейнін құтқару бойынша түпкілікті шешімдер қабылдайды.
